روش پژوهش و آمار

حجم نمونه چیست؟ فرمول کوکران، جدول مورگان و G*Power

تعیین حجم نمونه از اولین سؤال‌های هر پروپوزال است. این راهنما فرمول کوکران، جدول مورگان و نرم‌افزار G*Power را مقایسه می‌کند و نشان می‌دهد هر کدام برای چه نوع مطالعه‌ای مناسب است.

زمان مطالعه: ۲ دقیقهبه‌روزرسانی:

محمدرضا علی‌اکبری

نوشته کارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

جمعیتی از مردم؛ نمادی از جامعه و نمونه پژوهش
Asaf antman / Wikimedia Commons، CC BY 2.0

فرمول کوکران

فرمول کوکران برای برآورد یک نسبت در مطالعه توصیفی، مثلاً شیوع یک صفت، به کار می‌رود. در جامعه نامحدود، حجم نمونه از رابطه n₀ = z² × p × q ÷ d² به دست می‌آید؛ z مقدار متناظر با سطح اطمینان، p نسبت مورد انتظار، q برابر ۱ − p و d دقت یا خطای مجاز است.

با سطح اطمینان ۹۵ درصد (z برابر ۱٫۹۶)، p برابر ۰٫۵ و d برابر ۰٫۰۵، حاصل ۳۸۴٫۱۶ می‌شود که به ۳۸۵ گرد می‌شود. برای جامعه محدود به اندازه N از اصلاح n = n₀ ÷ (1 + (n₀ − 1) ÷ N) استفاده می‌شود.

جدول مورگان و کرجسی

جدول مورگان از مقاله کرجسی و مورگان (۱۹۷۰) گرفته شده و حجم نمونه را برای اندازه‌های مختلف جامعه فهرست می‌کند. این جدول هم برای برآورد یک نسبت با فرض‌های ثابت ساخته شده است: سطح اطمینان ۹۵ درصد، نسبت ۰٫۵ و خطای ۰٫۰۵. اگر فرض‌های مطالعه شما فرق دارد، جدول عدد درستی نمی‌دهد.

G*Power برای مقایسه گروه‌ها

وقتی می‌خواهید دو یا چند گروه را مقایسه کنید یا رابطه‌ای را بیازمایید، حجم نمونه با تحلیل توان تعیین می‌شود. G*Power نرم‌افزار رایگانی برای این کار است. در آن آزمون آماری، اندازه اثر، سطح معنی‌داری (معمولاً ۰٫۰۵) و توان مطلوب (معمولاً ۰٫۸) را وارد می‌کنید.

کدام روش را انتخاب کنیم؟

انتخاب روش به هدف مطالعه بستگی دارد:

  • برآورد شیوع یا نسبت در مطالعه مقطعی: فرمول کوکران

  • مرور سریع با فرض‌های پیش‌فرض: جدول مورگان

  • مقایسه گروه‌ها، کارآزمایی یا آزمون رابطه: تحلیل توان با G*Power

  • مطالعه مورد-شاهدی یا مدل‌های پیچیده: مشورت با متخصص آمار

حجم نمونه در مطالعات تغذیه

در مطالعات دریافت غذایی، ریزش مشارکت‌کنندگان و پاسخ‌های ناقص رایج است. حجم نمونه محاسبه‌شده را با پیش‌بینی ریزش افزایش دهید و منطق این افزایش را در پروپوزال بنویسید. در مطالعاتی که چند روز یادآمد لازم دارند، توان اجرایی تکرار را هم در نظر بگیرید.

ابزارهای مرتبط

پرسش‌های پرتکرار

حجم نمونه کوکران برای جامعه نامحدود چقدر است؟

با اطمینان ۹۵ درصد، p برابر ۰٫۵ و خطای ۰٫۰۵، حجم نمونه ۳۸۵ نفر است.

فرق جدول مورگان با فرمول کوکران چیست؟

جدول مورگان برای یک مجموعه فرض ثابت ساخته شده است، اما در فرمول کوکران می‌توانید سطح اطمینان، نسبت و خطا را متناسب با مطالعه خودتان تعیین کنید.

برای مقایسه دو گروه از کدام روش استفاده کنم؟

برای مقایسه گروه‌ها از تحلیل توان، مثلاً با G*Power، استفاده کنید. فرمول کوکران و جدول مورگان برای این کار طراحی نشده‌اند.

هزینه اجرای آن در نوتریو چقدر است؟

هزینه بر پایه اعتبار است: هر شروع یادآمد ۲۴ ساعته یا پرسشنامه بسامد خوراک یک واحد اعتبار مصرف می‌کند و حساب پژوهشگر با اعتبار رایگان آغاز می‌شود. مبلغ روز هر اعتبار در صفحه تعرفه آمده است.

منابع

محمدرضا علی‌اکبری

درباره نویسنده

هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول نوتریو · کارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

محمدرضا علی‌اکبری کارشناس تغذیه جامعه، هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول نوتریو و داور مقالات علمی در انتشارات Frontiers است. او دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه در دانشکده علوم تغذیه و رژیم‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران است و در حوزه تغذیه سلامت عمومی پژوهش می‌کند؛ از جمله مرور نظام‌مند و متاآنالیز اثر مکمل منیزیم بر افسردگی (Frontiers in Psychiatry، ۲۰۲۳) و مقایسه روش BIA و DEXA در سنجش ترکیب بدن (British Journal of Nutrition، ۲۰۲۶).

سوابق و همه مقاله‌های محمدرضا علی‌اکبری