این ابزار چه چیزی را میسنجد؟
ابزار پایش رشد نوتریو وزن و قد کودک را با استاندارد رشد سازمان جهانی بهداشت (WHO ۲۰۰۶، از تولد تا ۵ سالگی) و مرجع رشد WHO ۲۰۰۷ (۵ تا ۱۹ سالگی) مقایسه میکند و صدک و z-score چهار شاخص را نشان میدهد: وزن برای سن، قد برای سن، وزن برای قد و BMI برای سن. استاندارد ۲۰۰۶ از مطالعه چندمرکزی مرجع رشد (MGRS) در شش کشور ساخته شد که کودکانش در شرایط مطلوب، از جمله تغذیه با شیر مادر، رشد کرده بودند؛ پس نشان میدهد کودک سالم «چگونه باید» رشد کند.
صدک رشد یعنی چه؟
اگر صد کودک همسن و همجنس را از کوچک به بزرگ کنار هم بچینیم، صدک ۶۰ یعنی کودک شما از ۶۰ نفر آنها بزرگتر است. صدک بهتنهایی خوب یا بد نیست؛ مهم این است که کودک در طول زمان روی مسیر صدک خودش رشد کند. نحوه خواندن منحنی را در نمودار رشد کودک WHO توضیح دادهایم.
z-score و نقطههای برش WHO
z-score فاصله از میانه را بر حسب انحراف معیار بیان میکند؛ z برابر ۲− تقریباً معادل صدک ۲٫۳ و z برابر ۲+ تقریباً معادل صدک ۹۷٫۷ است. WHO وضعیت رشد را با این نقطهها طبقهبندی میکند:
شاخص | نقطه برش | تفسیر |
|---|---|---|
وزن برای سن | کمتر از ۲− / کمتر از ۳− | کموزنی / کموزنی شدید |
قد برای سن | کمتر از ۲− / کمتر از ۳− | کوتاهقدی / کوتاهقدی شدید |
وزن برای قد و BMI برای سن (زیر ۵ سال) | کمتر از ۲− | لاغری |
وزن برای قد و BMI برای سن (زیر ۵ سال) | بیشتر از ۱+ / ۲+ / ۳+ | در معرض خطر اضافهوزن / اضافهوزن / چاقی |
BMI برای سن (۵ تا ۱۹ سال) | بیشتر از ۱+ / ۲+ | اضافهوزن / چاقی |
در ۱۹ سالگی z برابر ۱+ معادل BMI حدود ۲۵ و z برابر ۲+ معادل BMI حدود ۳۰ است؛ برای همین مرجع ۵ تا ۱۹ سال با نقطههای برش بزرگسالان پیوستگی دارد.
آنچه این ابزار نمیسنجد
این ابزار دور سر و دور وسط بازو را محاسبه نمیکند. طبق بیانیه مشترک WHO و یونیسف (۲۰۰۹)، در کودکان ۶ تا ۶۰ ماه سوءتغذیه حاد شدید با هر یک از این سه نشانه تشخیص داده میشود: وزن برای قد کمتر از ۳− انحراف معیار، دور وسط بازو کمتر از ۱۱۵ میلیمتر، یا ادم گودهگذار دوطرفه. دور سر هم در دو سال اول زندگی اهمیت ویژهای دارد. توضیح هر دو را در نمودار رشد کودک WHO آوردهایم.
یک نمونه: نوزاد ۶ ماهه
طبق استاندارد WHO، وزن میانه نوزاد دختر ۶ ماهه ۷٫۳ کیلوگرم و بازه طبیعی آن بین ۵٫۸ (صدک ۳) و ۹٫۲ کیلوگرم (صدک ۹۷) است. برای پسر ۶ ماهه میانه ۷٫۹ و بازه ۶٫۴ تا ۹٫۷ کیلوگرم است. دختری ۶ ماهه با وزن ۷٫۳ کیلوگرم روی صدک ۵۰ قرار میگیرد. جدول ماهبهماه را در وزن و قد نوزاد ماه به ماه و جدول تا ۵ سالگی را در جدول قد و وزن کودک ببینید.
قد خوابیده یا ایستاده
در استاندارد WHO قد کودک زیر ۲ سال بهصورت خوابیده و از ۲ سالگی ایستاده اندازه گرفته میشود. در مطالعه مرجع، قد خوابیده ۱۶۲۵ کودک ۱۸ تا ۳۰ ماهه بهطور میانگین ۰٫۷۳ سانتیمتر بیشتر از قد ایستاده آنها بود و منحنیها با تفاوت ۰٫۷ سانتیمتر به هم وصل شدند. اگر روش دیگری به کار رفته باشد، این ابزار طبق همین قاعده ۰٫۷ سانتیمتر اصلاح میکند.
داده و روش محاسبه
محاسبه با پارامترهای LMS رسمی سازمان جهانی بهداشت انجام میشود: تا ۵ سالگی از جداول روزانه استاندارد ۲۰۰۶ و برای ۵ تا ۱۹ سالگی از جداول ماهانه مرجع ۲۰۰۷. وزن برای سن در مرجع ۵ تا ۱۹ سال فقط تا ۱۰ سالگی تعریف شده است. همه محاسبات در مرورگر شما انجام میشود و نام، تاریخ تولد و اندازههای کودک به سرور نوتریو ارسال یا ذخیره نمیشود.
نوزاد نارس
برای نوزادان نارس تا حدود دو سالگی از سن اصلاحشده استفاده میشود؛ یعنی هفتههایی که زودتر از موعد به دنیا آمدهاند از سن تقویمی کم میشود. این ابزار سن اصلاحشده را حساب نمیکند و تفسیر رشد نوزاد نارس باید با پزشک باشد.
آخرین بازبینی: