محاسبه درصد چربی با متر: فرمول نیروی دریایی آمریکا
روش نیروی دریایی آمریکا درصد چربی را فقط با قد و چند اندازه محیطی برآورد میکند. این صفحه فرمول، نحوه اندازهگیری درست و یک مثال کامل را آورده است.
زمان مطالعه: ۳ دقیقهبهروزرسانی:
نوشته محمدرضا علیاکبریکارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

فرمول نیروی دریایی (واحد اینچ)
این شکل اینچی از معادلاتی گرفته شده که هودگدون و بکت در سال ۱۹۸۴ برای نیروی دریایی آمریکا تدوین کردند. همه اندازهها و قد ابتدا به اینچ تبدیل میشوند (سانتیمتر ÷ ۲٫۵۴) و لگاریتم در مبنای ۱۰ است:
مردان: درصد چربی = 86.010 × log(دور شکم − دور گردن) − 70.041 × log(قد) + 36.76
زنان: درصد چربی = 163.205 × log(دور کمر + دور باسن − دور گردن) − 97.684 × log(قد) − 78.387
اگر عبارت داخل لگاریتم صفر یا منفی شود، اندازهها نادرستاند و نتیجهای محاسبه نمیشود
نحوه اندازهگیری
دقت این روش بیش از هر چیز به اندازهگیری درست بستگی دارد:
دور گردن: درست زیر سیب آدم، متر کمی رو به پایین و جلو
دور شکم (مردان): بهصورت افقی و در سطح ناف
دور کمر (زنان): باریکترین قسمت تنه بین دنده و لگن
دور باسن (زنان): برجستهترین قسمت باسن
متر را بدون فشردن پوست و موازی زمین نگه دارید و در پایان یک بازدم معمولی بخوانید
هر اندازه را دو بار بگیرید و میانگین را ثبت کنید
مثال حلشده
مردی با قد ۱۷۸ سانتیمتر، دور گردن ۳۸ و دور شکم ۸۶ سانتیمتر: اختلاف شکم و گردن ۴۸ سانتیمتر یعنی ۱۸٫۹۰ اینچ و قد ۷۰٫۰۸ اینچ است. log(18.90) حدود ۱٫۲۷۶۴ و log(70.08) حدود ۱٫۸۴۵۶ است. درصد چربی = ۸۶٫۰۱ × ۱٫۲۷۶۴ − ۷۰٫۰۴۱ × ۱٫۸۴۵۶ + ۳۶٫۷۶ ≈ ۱۷٫۳ درصد.
فرمول نیروی دریایی با سانتیمتر
گزارشهای اصلی هودگدون و بکت معادلهها را بر حسب سانتیمتر و برای چگالی بدن نوشتهاند. درصد چربی سپس با معادله سیری به دست میآید: درصد چربی = ۴۹۵ ÷ چگالی − ۴۵۰. فرمولهای اینچی بالا شکلهای بعدی همین معادلهها هستند. لگاریتم در مبنای ۱۰ است:
مردان: چگالی = 1.0324 − 0.19077 × log(دور شکم − دور گردن) + 0.15456 × log(قد)
زنان: چگالی = 1.29579 − 0.35004 × log(دور کمر + دور باسن − دور گردن) + 0.22100 × log(قد)
برای همان مرد مثال بالا (قد ۱۷۸، گردن ۳۸ و شکم ۸۶ سانتیمتر): log(48) حدود ۱٫۶۸۱۲ و log(178) حدود ۲٫۲۵۰۴ است. چگالی ≈ ۱٫۰۳۲۴ − ۰٫۳۲۰۷ + ۰٫۳۴۷۸ = ۱٫۰۵۹۵ و درصد چربی ≈ ۴۹۵ ÷ ۱٫۰۵۹۵ − ۴۵۰ ≈ ۱۷٫۲ درصد؛ تقریباً همان عدد فرمول اینچی.
یک مثال برای زنان: قد ۱۶۵، دور کمر ۷۲، دور باسن ۹۸ و دور گردن ۳۳ سانتیمتر. مجموع کمر و باسن منهای گردن ۱۳۷ سانتیمتر است؛ log(137) حدود ۲٫۱۳۶۷ و log(165) حدود ۲٫۲۱۷۵ است. چگالی ≈ ۱٫۲۹۵۸ − ۰٫۷۴۷۹ + ۰٫۴۹۰۱ = ۱٫۰۳۷۹ و درصد چربی ≈ ۴۹۵ ÷ ۱٫۰۳۷۹ − ۴۵۰ ≈ ۲۶٫۹ درصد. فرمول اینچی برای همین اندازهها حدود ۲۷٫۲ درصد میدهد.
این فرمولها از کجا آمدهاند؟
معادله مردان از اندازهگیری ۶۰۲ مرد ۱۸ تا ۵۶ ساله نیروی دریایی آمریکا به دست آمد که چگالی بدنشان با روش مرجع سنجیده شده بود. همبستگی برآورد با مقدار مرجع ۰٫۹۰ و خطای استاندارد برآورد ۳٫۵۲ درصد چربی بود. معادله زنان از نمونهای از زنان نیروی دریایی ۱۸ تا ۴۴ ساله به دست آمد؛ همبستگی ۰٫۸۵ و خطای استاندارد ۳٫۷۲ درصد چربی بود.
در این گزارشها دور شکم مردان در سطح ناف و دور کمر زنان در باریکترین قسمت شکم، میان انتهای جناغ و ناف، اندازه گرفته شده است. خطای حدود ۳٫۵ درصد یعنی اگر فرمول ۲۲ درصد نشان دهد، چربی واقعی حدود دو سوم افراد بین ۱۸٫۵ و ۲۵٫۵ درصد است. جدول مقادیر طبیعی را در درصد چربی بدن ببینید.
ارتش آمریکا هنوز از این روش استفاده میکند؟
نه به همان شکل. ارتش آمریکا در سال ۲۰۲۳ با دستورالعمل 2023-11 آزمون متر یکنقطهای را جایگزین روش گردن و شکم کرد که دور شکم در سطح ناف را همراه وزن بدن به کار میبرد، و در سال ۲۰۲۶ با دستورالعمل 2026-13 نسبت دور کمر به قد را با حد قبول کمتر از ۰٫۵۵ معیار ارزیابی قرار داد. این تغییرها مربوط به استانداردهای نظامی است؛ فرمول نیروی دریایی همچنان یک برآورد ساده و منتشرشده درصد چربی است که در ابزار محاسبه درصد چربی نوتریو هم به کار میرود.
دقت و محدودیتها
روش نیروی دریایی در مطالعات مقایسهای معمولاً چند درصد با روشهای مرجع اختلاف دارد. در افرادی با چربی شکمی بسیار زیاد یا بسیار کم و در بدنسازان ممکن است خطا بیشتر شود. برای پیگیری روند، همیشه در یک ساعت از روز و با یک متر اندازه بگیرید.
ابزارهای مرتبط
پرسشهای پرتکرار
در فرمول نیروی دریایی دور شکم را کجا اندازه بگیریم؟
در مردان دور شکم بهصورت افقی در سطح ناف اندازه گرفته میشود. در زنان به جای آن دور کمر در باریکترین قسمت و دور باسن در برجستهترین قسمت لازم است.
آیا فرمول نیروی دریایی برای زنان هم کاربرد دارد؟
بله، با معادله جداگانهای که دور کمر، باسن و گردن را در کنار قد به کار میبرد.
فرمول نیروی دریایی با سانتیمتر چیست؟
برای مردان چگالی بدن = 1.0324 − 0.19077 × log(شکم − گردن) + 0.15456 × log(قد) و برای زنان 1.29579 − 0.35004 × log(کمر + باسن − گردن) + 0.22100 × log(قد) است، همه به سانتیمتر. درصد چربی = ۴۹۵ ÷ چگالی − ۴۵۰.
خطای فرمول نیروی دریایی چقدر است؟
در گزارشهای اصلی، خطای استاندارد برآورد ۳٫۵۲ درصد چربی در مردان و ۳٫۷۲ درصد در زنان بود.
منابع
- Hodgdon JA, Beckett MB. Prediction of percent body fat for U.S. Navy men from body circumferences and height. Report No. 84-11. San Diego, CA: Naval Health Research Center; 1984.
- Hodgdon JA, Beckett MB. Prediction of percent body fat for U.S. Navy women from body circumferences and height. Report No. 84-29. San Diego, CA: Naval Health Research Center; 1984.
- Department of the Army. Army Directive 2023-11: Army Body Fat Assessment for the Army Body Composition Program. 2023.
- U.S. Army. Army Directive 2026-13: waist-to-height ratio body composition standard (army.mil).

درباره نویسنده
محمدرضا علیاکبری
همبنیانگذار و مدیر محصول نوتریو · کارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران
محمدرضا علیاکبری کارشناس تغذیه جامعه، همبنیانگذار و مدیر محصول نوتریو و داور مقالات علمی در انتشارات Frontiers است. او دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه در دانشکده علوم تغذیه و رژیمشناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران است و در حوزه تغذیه سلامت عمومی پژوهش میکند؛ از جمله مرور نظاممند و متاآنالیز اثر مکمل منیزیم بر افسردگی (Frontiers in Psychiatry، ۲۰۲۳) و مقایسه روش BIA و DEXA در سنجش ترکیب بدن (British Journal of Nutrition، ۲۰۲۶).
سوابق و همه مقالههای محمدرضا علیاکبری