وزن و ترکیب بدن

درصد چربی بدن: جدول نرمال زنان و مردان و روش‌های اندازه‌گیری

درصد چربی بدن نشان می‌دهد چه سهمی از وزن شما بافت چربی است. این راهنما محدوده‌های رایج را برای زنان و مردان، روش‌های اندازه‌گیری و تفاوت آن با BMI توضیح می‌دهد.

زمان مطالعه: ۳ دقیقهبه‌روزرسانی:

محمدرضا علی‌اکبری

نوشته کارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

اندازه‌گیری چربی زیر پوست با کالیپر
Staff Sgt. Neil W. McCabe / Wikimedia Commons، Public domain

درصد چربی بدن چیست؟

وزن بدن از دو بخش کلی ساخته شده است: توده چربی و توده بدون چربی (عضله، استخوان، آب و اندام‌ها). درصد چربی سهم توده چربی از وزن کل است. برای مثال فردی با وزن ۸۰ کیلوگرم و ۲۰ درصد چربی، حدود ۱۶ کیلوگرم چربی و ۶۴ کیلوگرم توده بدون چربی دارد.

بخشی از چربی بدن «چربی ضروری» است و برای عملکرد هورمون‌ها، اعصاب و ذخیره ویتامین‌های محلول در چربی لازم است. به همین دلیل محدوده سالم در زنان بالاتر از مردان است.

جدول درصد چربی نرمال

محدوده سالم درصد چربی به سن و جنس بستگی دارد. گالاگر و همکاران (۲۰۰۰) این محدوده‌ها را برای بزرگسالان ۲۰ تا ۷۹ سال بر پایه BMI متناظر تعیین کردند؛ محاسبه‌گر نوتریو هم از همین محدوده‌ها استفاده می‌کند:

محدوده درصد چربی بدن بر اساس سن و جنس (Gallagher و همکاران، ۲۰۰۰)

گروه

کمتر از سالم

سالم

بالاتر از سالم

چاقی

زنان ۲۰ تا ۳۹ سال

کمتر از ۲۱٪

۲۱ تا ۳۳٪

۳۳ تا ۳۹٪

۳۹٪ و بیشتر

زنان ۴۰ تا ۵۹ سال

کمتر از ۲۳٪

۲۳ تا ۳۴٪

۳۴ تا ۴۰٪

۴۰٪ و بیشتر

زنان ۶۰ تا ۷۹ سال

کمتر از ۲۴٪

۲۴ تا ۳۶٪

۳۶ تا ۴۲٪

۴۲٪ و بیشتر

مردان ۲۰ تا ۳۹ سال

کمتر از ۸٪

۸ تا ۲۰٪

۲۰ تا ۲۵٪

۲۵٪ و بیشتر

مردان ۴۰ تا ۵۹ سال

کمتر از ۱۱٪

۱۱ تا ۲۲٪

۲۲ تا ۲۸٪

۲۸٪ و بیشتر

مردان ۶۰ تا ۷۹ سال

کمتر از ۱۳٪

۱۳ تا ۲۵٪

۲۵ تا ۳۰٪

۳۰٪ و بیشتر

طبقه‌بندی ACE برای ورزشکاران

در باشگاه‌ها طبقه‌بندی انجمن ورزش آمریکا (American Council on Exercise، ACE) هم رایج است که سن را در نظر نمی‌گیرد:

طبقه‌بندی درصد چربی بدن بزرگسالان (ACE)

گروه

مردان

زنان

چربی ضروری

۲ تا ۵٪

۱۰ تا ۱۳٪

ورزشکاران

۶ تا ۱۳٪

۱۴ تا ۲۰٪

تناسب اندام

۱۴ تا ۱۷٪

۲۱ تا ۲۴٪

قابل قبول

۱۸ تا ۲۴٪

۲۵ تا ۳۱٪

چاقی

۲۵٪ و بیشتر

۳۲٪ و بیشتر

روش‌های اندازه‌گیری درصد چربی

روش‌ها از نظر دقت، هزینه و دسترسی تفاوت زیادی دارند:

  • DEXA (جذب‌سنجی دوگانه اشعه ایکس): دقیق و تفکیک ناحیه‌ای، ولی گران و نیازمند دستگاه

  • وزن‌کشی زیر آب و پلتیسموگرافی جابه‌جایی هوا: مرجع پژوهشی، با دسترسی محدود

  • تحلیل امپدانس بیوالکتریک (BIA): سریع و رایج در باشگاه‌ها، حساس به آب بدن و زمان اندازه‌گیری

  • کالیپر چین پوستی: ارزان، ولی وابسته به مهارت اندازه‌گیر

  • روش نیروی دریایی آمریکا: فقط با متر نواری و قد

  • معادلات مبتنی بر BMI مانند دورنبرگ: بدون اندازه‌گیری اضافه، با دقت کمتر در افراد عضلانی

محاسبه آنلاین با متر نواری

محاسبه‌گر رایگان نوتریو درصد چربی را هم‌زمان با روش نیروی دریایی آمریکا و فرمول دورنبرگ برآورد می‌کند، اختلاف دو روش را نشان می‌دهد و وزن را به توده چربی و بدون چربی تفکیک می‌کند. برای استفاده فقط به قد، وزن و اندازه دور گردن و شکم (یا کمر و باسن) نیاز دارید.

درصد چربی را چطور تفسیر کنیم؟

عدد درصد چربی را در کنار دور کمر، فشار خون، قند و چربی خون و سطح فعالیت ببینید. تغییر روند در طول چند ماه، با یک روش و در شرایط یکسان، معنادارتر از یک عدد تک است. کاهش وزن سریع ممکن است بخشی از توده عضلانی را هم کم کند؛ هدف معمولاً کاهش چربی با حفظ عضله است.

ابزارهای مرتبط

پرسش‌های پرتکرار

درصد چربی نرمال برای مردان چقدر است؟

طبق محدوده‌های Gallagher، برای مردان ۲۰ تا ۳۹ سال ۸ تا ۲۰ درصد، ۴۰ تا ۵۹ سال ۱۱ تا ۲۲ درصد و ۶۰ تا ۷۹ سال ۱۳ تا ۲۵ درصد در محدوده سالم است.

درصد چربی نرمال برای زنان چقدر است؟

طبق محدوده‌های Gallagher، برای زنان ۲۰ تا ۳۹ سال ۲۱ تا ۳۳ درصد، ۴۰ تا ۵۹ سال ۲۳ تا ۳۴ درصد و ۶۰ تا ۷۹ سال ۲۴ تا ۳۶ درصد در محدوده سالم است.

دقیق‌ترین روش اندازه‌گیری درصد چربی کدام است؟

در دسترس‌ترین روش دقیق DEXA است. روش‌های میدانی مانند متر نواری و BIA برای پیگیری روند مناسب‌اند، به شرطی که همیشه با یک روش و در شرایط یکسان اندازه بگیرید.

منابع

محمدرضا علی‌اکبری

درباره نویسنده

هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول نوتریو · کارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

محمدرضا علی‌اکبری کارشناس تغذیه جامعه، هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول نوتریو و داور مقالات علمی در انتشارات Frontiers است. او دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه در دانشکده علوم تغذیه و رژیم‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران است و در حوزه تغذیه سلامت عمومی پژوهش می‌کند؛ از جمله مرور نظام‌مند و متاآنالیز اثر مکمل منیزیم بر افسردگی (Frontiers in Psychiatry، ۲۰۲۳) و مقایسه روش BIA و DEXA در سنجش ترکیب بدن (British Journal of Nutrition، ۲۰۲۶).

سوابق و همه مقاله‌های محمدرضا علی‌اکبری