ترکیب و کالری مواد غذایی

ضریب تبدیل حبوبات خام به پخته: عدس، لوبیا، نخود و سبزیجات

حبوبات هنگام پخت دو برابر یا بیشتر سنگین می‌شوند، اما سبزیجات معمولاً آب از دست می‌دهند و سبک‌تر می‌شوند. این راهنما ضرایب هر دو گروه را از پایگاه نوتریو کنار هم می‌آورد.

زمان مطالعه: ۱ دقیقهبه‌روزرسانی:

محمدرضا علی‌اکبری

نوشته کارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

انواع لوبیای خشک رنگارنگ
Bean appreciator / Wikimedia Commons، CC0

ضرایب پخت حبوبات

حبوبات آب جذب می‌کنند، پس ضریب آن‌ها بزرگ‌تر از یک است:

ضریب تبدیل خام به پخته حبوبات (آب‌پز)، پایگاه نوتریو

ماده غذایی

ضریب

عدس

۲٫۲

لوبیا قرمز

۲٫۲

لوبیا چیتی

۲٫۲

لوبیا سفید

۲٫۱

لوبیا چشم‌بلبلی

۲٫۴

نخود

۲٫۰

لپه

۲٫۰

ماش

۲٫۱

باقلای خشک

۲٫۱

سویا

۳٫۸

ضرایب پخت سبزیجات

بیشتر سبزیجات هنگام پخت آب از دست می‌دهند و ضریبشان کمتر از یک است:

ضریب تبدیل خام به پخته سبزیجات، پایگاه نوتریو

ماده غذایی

روش پخت

ضریب

اسفناج

آب‌پز

۰٫۵۶

پیاز

سرخ‌کرده

۰٫۲۶

پیاز

آب‌پز

۰٫۷۴

بادمجان

سرخ‌کرده

۰٫۹

سیب‌زمینی

سرخ‌کرده

۰٫۴۸

سیب‌زمینی

آب‌پز

۰٫۹۵

کدو سبز

سرخ‌کرده

۰٫۶۳

گوجه‌فرنگی

سرخ‌کرده

۰٫۵۲

لوبیا سبز

آب‌پز

۰٫۹۴

مثال محاسبه

۱۰۰ گرم عدس خشک پس از پخت حدود ۱۰۰ × ۲٫۲ یعنی ۲۲۰ گرم عدس پخته می‌شود. برعکس، ۲۰۰ گرم پیاز داغ از حدود ۲۰۰ ÷ ۰٫۲۶ یعنی ۷۷۰ گرم پیاز خام به دست آمده است.

نکته مهم درباره سبزیجات سرخ‌کرده

وزن سبزی سرخ‌کرده هم آب از دست می‌دهد و هم روغن جذب می‌کند. ضریب پخت فقط وزن را تبدیل می‌کند؛ روغن جذب‌شده را باید جداگانه در محاسبه انرژی و چربی در نظر گرفت.

استفاده در یادآمد و FFQ

وقتی مشارکت‌کننده مقدار پخته را گزارش می‌کند و جدول ترکیب غذا بر پایه وزن خام است، وزن را با ضریب مناسب تبدیل کنید. نوتریو در یادآمد ۲۴ ساعته همین تبدیل را با ۹۲ ضریب ثبت‌شده انجام می‌دهد و ابزار رایگان خام به پخته هم برای محاسبه سریع در دسترس است.

ابزارهای مرتبط

پرسش‌های پرتکرار

ضریب تبدیل عدس خام به پخته چند است؟

در پایگاه نوتریو ضریب عدس آب‌پز ۲٫۲ است؛ یعنی ۱۰۰ گرم عدس خشک حدود ۲۲۰ گرم پخته می‌شود.

چرا ضریب سویا بیشتر است؟

سویا آب بیشتری جذب می‌کند؛ ضریب آن در پایگاه نوتریو ۳٫۸ ثبت شده است.

پیاز داغ چقدر از وزنش کم می‌شود؟

با ضریب ۰٫۲۶، وزن پیاز سرخ‌کرده حدود یک‌چهارم وزن پیاز خام است.

هزینه اجرای آن در نوتریو چقدر است؟

هزینه بر پایه اعتبار است: هر شروع یادآمد ۲۴ ساعته یا پرسشنامه بسامد خوراک یک واحد اعتبار مصرف می‌کند و حساب پژوهشگر با اعتبار رایگان آغاز می‌شود. مبلغ روز هر اعتبار در صفحه تعرفه آمده است.

محمدرضا علی‌اکبری

درباره نویسنده

هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول نوتریو · کارشناس علوم تغذیه، دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی تهران

محمدرضا علی‌اکبری کارشناس تغذیه جامعه، هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول نوتریو و داور مقالات علمی در انتشارات Frontiers است. او دانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه جامعه در دانشکده علوم تغذیه و رژیم‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران است و در حوزه تغذیه سلامت عمومی پژوهش می‌کند؛ از جمله مرور نظام‌مند و متاآنالیز اثر مکمل منیزیم بر افسردگی (Frontiers in Psychiatry، ۲۰۲۳) و مقایسه روش BIA و DEXA در سنجش ترکیب بدن (British Journal of Nutrition، ۲۰۲۶).

سوابق و همه مقاله‌های محمدرضا علی‌اکبری